Op 3 december, zou Franz Josef Degenhardt 80 worden. Voor deze bijzondere verjaardag is een 4 cd box samengesteld met liederen van deze Duitse chansonnier. Gehen Unsere Träume Durch Mein Lied is de titel van deze box, uitgegeven bij het Duitse Koch Universal Music. In totaal bevat deze box 64 nummers, uitgebracht tussen 1964 en 2008. Zelf zal hij deze bijzondere uitgave niet meer meemaken. Hij overleed enkele weken terug, op 14 november 2011.

Degenhardt geldt als een der belangrijkste pioniers van het Duitse (toen nog West-Duitse) chanson in de zestiger jaren van de vorige eeuw. De liederen van Degenhardt zijn erg politiek geladen. Hij was de linkse protestzanger bij uitstek in deze politiek woelige decennia. In Nederland kennen we van hem een nummer dat door Don Quishocking werd gebracht. In 1974 vertaalden Jacques Klöters en Pieter van Empelen Degenhardts Befragung Eines Kriegsdienstverweigerers in Gewetensbezwaren. Ook als romancier is hij bij ons bekend. Zijn debuutroman Zündschnüre over een Duits jongetje in de tweede wereldoorlog werd in 1974 vertaald als Lont. Dat boek werd zopas opnieuw uitgebracht bij uitgeverij Schokland in een herziene vertaling van Gerrit Bussink..

Video ingesloten

Europeana: Raum & Zeit
(NOP101111)

Over de economische eenwording van Europa is niet iedereen te spreken. De Duits-Nederlandse gitarist en zanger Johan Meijer trekt zich daar zo te horen weinig van aan. Hij exploreert het continent muzikaal met een stel uitstekende muzikanten. Het verslag van die ontdekkingsreis legde hij vooral in het Duits (en wat Nederlands en Russisch) op een dubbel-cd vast. De eerste schijf – Zeit - bevat vooral geëngageerde liederen uit de twintigste eeuw. Meijer sprokkelde ze uit heel Europa bijeen en bouwde ze om tot fraaie muzikale schilderijen. Soms steken de klanken met exotische instrumenten (marimba) en ritmes de Europese grens over. Meijer wil de gezongen teksten zo dicht mogelijk bij de oorsprong leggen maar bewandelde daarvoor bij Blumenberg wel een heel bijzondere weg. Het Duitse lied over de Ierse verzetstrijder Michael Collins kreeg de tekst van Brendan Behan via een Nederlandse vertaling van Cees Nooteboom mee. Het resultaat met de muziek van Mikis Theodorakis klinkt echter verbluffend, alsof het in Griekenland is geworteld. Op de tweede schijf trekken de muzikanten verder door Europa. Bekende liederen (van o.a. Ewan MacColl en Jacques Brel) en minder bekende liederen vormen de leidraad. Raum klinkt wat opgewekter dan het eerste deel met ook hier boeiende arrangementen in een perfecte uitvoering. In sommige tracks duiken blazers op, zoals in Ostrava. Veelzijdige muzikanten kleden in wisselende samenstelling de zang sierlijk aan. Daartussen vallen vooral Jos Koning (viool), Timur Bogatyrev (fluit) en de in 2007 overleden Sergey Shukarov (accordeon) op. De bronnen en de totstandkoming van de liederen zijn duidelijk vastgelegd in een tekstboekje. Dat vormt samen met de dubbelschijf een knap muzikaal document, in elkaar gezet door ware vakmensen. De makers noemen het Europeana. Onzin natuurlijk. Het is gewoon heerlijke muziek.

Veertig jaar geleden verscheen de eerste LP van de Duitse folkrock formatie Ougenweide en een aantal fraaie platen zouden volgen. Na vele jaren stilte werden de afgelopen twee jaar alle platen op cd gezet en zelfs nooit uitgebracht materiaal werd voor de liefhebber op een zilverschijfje gezet. Tot mijn verbazing is het daar niet bij gebleven en viel er vanochtend een geheel nieuwe studioalbum van de formatie op de deurmat. Daarnaast is vorige week ook nog een tribute album verschenen waarop groepen als In extremo, Van Langen en vele anderen nummers uit het Ougenweide repertoire spelen. Terug van weggeweest dus deze Duitse Middeleeuwse-rockers.

	The cat in the bodhran/The welder
	Download audio file (catwelder.mp3)
	The crossing
	Download audio file (crossing.mp3)

Siunta
(Siunta Music SM2204)

Jens Kommnick is een multi-instrumentalist uit Noord-Duitsland. Zijn muzikale kunnen is op meer dan veertig albums te beluisteren, waaronder enkele met groten uit de Keltische scene. Meest bekend is hij echter als drijvende kracht in de formatie Iontach. Siunta is pas zijn eerste solocd. Zijn veelzijdigheid als muzikant blijkt onder meer uit dit album, waarop hij instrumenten als bouzouki, mandoline, harp, luit, fiddle, viola, cello, fretless bass, piano, uillean pipes, low whistle en fluit allemaal zelf bespeelt. Toch staat op dit album de akoestische gitaar centraal. Kommnick beheerst de ‘celtic fingerstyle’ met open tuning perfect. Dat wordt al overduidelijk geïllustreerd in de openingstrack The cat in the bodhran/The welder. Kommnick etaleert hier een staaltje new acoustic music met zeer fraaie melodielijnen, krachtige aanslagen, hammering etc. dat zich kan meten met de allerbesten uit dat gitaarwereldje. Het opvolgende The Crossing is een aanspraak op de erfenis van meestergitarist Pierre Bensusan. Een heerlijke meeslepende melodie met wonderschone harmonieën, subtiel kracht bijgezet met piano en de low whistle als inkleuring. Kommnick componeerde de meerderheid van de tunes zelf, met een rijke schakering in vorm en tempo. Jigs, reels, maar ook fraaie airs zoals Teacht an earraigh, waar eerder genoemde Bensusan jaloers op zou zijn. Zijn eigen melodieën ademen de sfeer, het gevoel en kennen de intensiteit die ook de tunes van O´Carolan zo kenmerken. Maar het is niet louter alleen Keltisch dat tot de verbeelding spreekt. Kommnick bewerkte enkele klassieke werkjes. Concerto for 4 violins in D major van Telemann werd omgezet tot een instrumental voor bouzouki en John Dowlands Mrs Nichols Almand wordt gespeeld op luit, fiddle, viola en cello. Ze vallen geenszins uit de toon, evenals sommige tunes die subtiele invloeden uit rock en jazz in zich dragen. Een zeer knappe registratie van de muziek draagt er toe bij dat dit wellicht een van de beste albums van het afgelopen jaar is.

Video ingesloten

Die Abschiedstournee
(Contrar 56)
film: Sind so kleine Hände (1978)

Bettina Wegner schopte tegen de regering en het onrecht in voormalig Oost Duitsland. Ze werd als lastpak gezien en mocht, net als collega Wolf Biermann, vertrekken. Wie dacht dat ze aan de andere kant van de grens zou verstommen had het volkomen mis. Ze ageerde net zo hard. En niet alleen naar de ‘andere kant’, want in het Westen was en is volgens Wegner net zo veel mis. Een wereldburger dus die opkomt voor de universele mens en zijn rechten. Ze klaagt misstanden aan. Soms uiterst scherp, gebeten, fel. Maar ook groots subtiel, eenvoudig, situaties of omstandigheden dicht bij -en soms letterlijk in- huis. Na zoveel jaren de vinger op de zere plek gelegd te hebben, besloot Wegner te stoppen met optreden. Ze wil geen manager die haar verkoopt, geen product worden om op die manier te overleven. Ze wil dat haar liederen gehoord worden omdat ze gehoord moeten worden, niet omdat het verkoopt. Het zal niet aan de teksten liggen. Die zijn niet van een poëtisch uitzonderlijk gehalte, maar klip en klaar, eenvoudig en zo duidelijk als maar zijn kan. Begrijpelijk ook. Die directe herkenning is haar kracht. Ze moet het niet hebben van haar geniale gitaarbegeleiding, die net zo simpel en ongekunsteld is als haar teksten. Ook de lengte van de liederen is begrensd. Haar stem is soms onvast, maar bijzonder overtuigend. Waar moet Wegner het dan van hebben, zal je je afvragen. Van de eerlijkheid, de directheid. Als je deze dame hoort zingen weet je dat je te maken hebt met -welk een cliché- persoonlijkheid die staat voor wat ze schrijft en zingt. Die Abschiedstournee kent 32 liederen, waarbij Wegner begeleid wordt door gitarist Jens-Peter Kruse en Karsten Troyke als gast optreedt. Haar ‘greatest hits’ passeren uiteraard. Haar versie van Soldaten (Universal soldier) en No woman no cry, waarbij ze vrouwenmishandeling op geniale wijze aan de kaak stelt zijn superbe. Haar eigen Was ich zu sagen hatte en Im Niemandshaus zijn ondanks een veranderde situatie universeel. En van haar ongeëvenaarde Sind so kleine hände word ik nog steeds heel, heel erg stil. Vooral als ik een afscheid nemende Wegner het lied nog steeds zo vol toewijding en toorn hoor zingen. Zeer sterk is dat Wegner stopt als na de introductie van de eerste regels het publiek uitbundig klapt. Het gaat niet om Wegner, het zijn het lied en de tekst die de volle aandacht verdienen. Dan ben je een hele grote!