Video ingesloten

Dubh agus Gael
(darkness and light) (LMM011001 / info@lorcanmacmathuna.com)

Northern Lights is een Iers-Belgische samenwerking tussen Lorcan Mac Mathuna (zang, shruti box), Raphael De Cock (zang, hardingfele, doedelzak, mondharp) en James Mahon (doedelzak, whistles en fluit). Het instrumentarium geeft al een wat afwijkende richting aan. Toch klinkt het trio ‘traditioneel’. Onmiddellijk doen associaties voor met het betere werk van Na Fili, de eerdere Chieftains, maar ook Planxty zonder snarenwerk (bijv de song Cunla). Klanken die herinneren aan de jaren zeventig van de voorgaande eeuw dus. Maar het blijft niet bij die traditie. Met name qua sfeer en uitstraling heeft het wat van de muziek van Iarla O’Lionaird. Mystiek, hypnotiserend en toch aards. En het is niet zomaar een cd’tje met ‘oude’ Ierse folk. Deze cd van Northern lights is een weerspiegeling van de zoektocht naar overeenkomsten in cultuur en muziek  tussen Ierland en Scandinavië. Een verbintenis die historisch bestaat. De Vikingen overheersten Ierland ruim twee eeuwen. Daar moet dus nog wat van resten en terug te vinden zijn in de muziek, is de veronderstelling van Northern Lights. En in eerste opzicht klinkt Dubh agus Gael perfect Iers, maar soms zeer subtiel sijpelen de Scandinavische invloeden door. Dat is soms een flard muziek in een compositie, soms in de taal, dan weer in de sfeer: het weidse van de noordse muziek. Je vermoed dat de nummers traditionals zijn. Wellicht zijn ze daar op gebaseerd, maar de hoestekst leert dat het allen eigen, hedendaagse composities betreft van het trio in wisselende samenstelling. Dan wordt de bewondering alsmaar groter. Muzikaal is het zonder meer genieten. Mac Mathuna beschikt over een typish Iers nasale stem met de kenmerkende tongval. De Cock en Mahon zijn voortreffelijke instrumentalisten. En ondanks dat beperkte instrumentarium, in omvang en qua klankkleur en reikwijdte, is het geluid krachtig, zonder geforceerd te zijn. De doedelzakken, de hardingfele of de shruti zorgen voor de continue drones, die als levenswater door de muziek stroomt. Oude wijn in nieuwe zakken? Ik zie het anders, maar het heeft wel alle goeds uit het verleden en staat met twee benen in het heden. Voortreffelijke plaat .

Video ingesloten

Happy St. Patrick’s Day!

Emigreren zit de Ieren in het bloed. Een schijnbaar toegevoegd gen zorgt er voor, vaak in economisch mindere tijden, dat de Ieren massaal hun heil elders zoeken. De laatste eeuw vooral in ‘the new land’ zoals de overkant van de Atlantische oceaan wordt genoemd. Ook muzikant Luka Bloom ontkwam niet aan een – tijdelijke- verhuizing. Het verhaal is al zo vaak verteld. Als Barry Moore leed de soloartiest in de jaren zeventig van de vorige eeuw een kwijnend en zwervend bestaan met verschillende woonplaatsen als thuisbasis. Zo verbleef hij voor enkele maanden in Groningen, waar hij onder meer de elpee Live in Groningen opnam. Het is er één uit de periode Barry Moore. Treaty Stone en No heroes zijn de anderen. Erkenning voor de overigens geheel niet slechte albums bleef echter uit. Barry had last van het ‘grote broer complex’. Voortdurend werden zijn creatieve uitingen vergeleken met die van dé Ierse folkzanger uit die dagen, Planxty-voorman Christy Moore.

Luka Bloom foto: Marius Roeting

Halverwege de jaren tachtig besloot Barry Moore het roer helemaal om te gooien. Hij paste zich een nieuwe identiteit aan als Luka Bloom. De naam is een samentrekking van Luka uit de hit van Suzanne Vega en een hoofdpersoon uit James Joyce’s Ulysses. Dat alleen was niet genoeg. Hij ontwikkelde een afwijkende gitaarstijl in open stemming (DADGAD) en, niet geheel onbelangrijk, hij werkte aan een totaal andere sound door gebruik te maken van diverse equalizing, vervormings- en geluidsbewerkings-
apparatuur. Dat proces duurde zo’n drie, vier jaar. En… hij verhuisde naar New York. Daar begon Luka Bloom van voor af aan. Coffeehouses in, bars uit, korte sets in clubs. Hij begon te componeren in wat we later de zo typische Luka Bloom stijl zouden noemen: lyrische songs, gedreven en energiek, met hedendaagse invloeden, maar met een onmiskenbare Ierse achtergrond. Ooit verscheen de titelloze elpee Luka Bloom. Drie weken na de release ging de platenmaatschappij over de kop. Er werden hooguit een paar duizend exemplaren verkocht. Bloom beschouwt dit album dan ook niet als een volwaardige elpee, maar meer als een demo, zeg maar een vingeroefening voor Riverside. Dat ´officiële´ debuut van Luka Bloom verscheen in 1990. En werd gelijk een superdoorbraak. Bloom veroverde de wereld met zijn opmerkelijke sound en briljante songs. Gedreven, direct, energiek en toch ook poëtisch, zeer intrinsiek en vol emotie.

Songs
Een van de meest indrukwekkende recente songs van Bloom is het van het album Innocence afkomstige No matter where you go, there you are. Een lied over een Algerijnse immigrant in Ierland. Hij beschrijft in poëtische en verhalende vorm de problemen waar een niet Westerse emigrant in een Europees land mee te maken krijgt: persoonlijke, culturele en toch ook politieke problemen. Is het een politiek lied?

“Het is letterlijk een ‘moving song’, een weerslag van een persoonlijk verhaal. Het verhaal van een man die van Algerije naar Europa komt. Dat is een verrijkende ervaring, voor sommigen een heel pijnlijke. Het is iets wat ik herken, wat je ook tegenkomt bij de vele Ieren die hun land verlieten om elders een betere toekomst op te bouwen. En nu nog steeds! We hebben zoveel liederen die dat proces beschrijven van Ieren die emigreren naar Amerika. Ik wilde een lied schrijven van iemand die hetzelfde doet, maar in dit geval niet vertrekt uit Ierland, maar er juist naar toe komt.” Ik vraag Bloom, die toch redelijk op de hoogte is van de politieke situatie in Nederland of hij het lied niet een keer aan Geert Wilder moet laten horen. “Ik denk dat hij het niet erg zal waarderen. Misschien moet ik hem wel een kopie sturen, maar of hij er blij mee zal zijn betwijfel ik.”

Luka Bloom doet geen uitspraak over wat volgens hem het beste lied is dat hij schreef.

Luka Bloom foto: Marius Roeting

“Er zijn zoveel songs met verschillende stemmingen, onderwerpen en achtergronden waar ik gevoelens en gedachten bij heb. Primavera is een goed lied, maar ook City of Chicago. Maar ze zijn zo verschillend van elkaar. En songs ontwikkelen zich, net als de persoonlijkheid van mensen. En de relatie met een lied verandert. Er zijn tijden waarin een bepaald lied heel belangrijk voor je is. Zo schreef ik Sanctuary (Turf, 1994) nadat mijn moeder was overleden. Ik zong het elke avond, twee jaar lang. Op een bepaald moment ben ik daarmee gestopt en heb het sindsdien nooit meer gezongen. Ik voel de behoefte niet meer om het te zingen, maar twee jaar lang was dat het belangrijkste lied voor mij.”

Een van mijn persoonlijke favorieten is Gone to Pablo. Bloom wordt enthousiast. “I love that song. Ik houd van de eenvoud van dat lied. Het is net als Exploring the blue, een van die songs die me nooit vervelen als ik ze speel. Soms heb je wel eens dat je een lied gewoon even beu bent en je het niet op je playlist zet. Maar bij deze twee is dat niet het geval. Bij Gone to Pablo ligt de essentie in die drie woorden. Bij de overgang naar de akkoorden van het refrein, als ik die woorden zing ‘Jacqueline´s gone to Pablo’… Die woorden hebben zo´n lading. Het is een lied over haar zelfdoding. Dat maakt het allemaal bijzonder en diepgaand. Het is voor mij een van die liederen die een perfecte eenheid vormen in tekst, melodie, begeleiding, zang en sfeer. Het is als een volmaakte cirkel.”

Opvallend genoeg zingt hij deze twee nummers die avond tijdens zijn solovoorstelling in de Stadsschouwburg in Middelburg zonder tussenaankondiging na elkaar. Net als overigens City of Chicago wordt gekoppeld aan No matter where you go, there you are. De oude emigratie gekoppeld aan de hedendaagse….

Albums
Afgelopen jaar, twintig jaar na de herstart en het eerste ‘Amerikaanse’ album Riverside verscheen Dream of America.

“Het is een vorm van retrospectief, maar geen best of. Geen nostalgie, wel met herinneringen”, zegt Luka Bloom daar zelf over. Het album telt 15 titels. Drie daarvan zijn live uitvoeringen en als bonus toegevoegd. Eén song is nieuw: een schitterende versie van Lord Franklin, als eerbetoon aan de te vroeg overleden vriend en medemuzikant Michael O’Domhnaill. De resterende 11 songs zijn nieuwe opnamen van liederen die hij op de voorgaande tien albums eerder opnam. “Liederen ontwikkelen zich in de loop der jaren. Enkele wilde ik opnieuw opnemen, omdat ik nu anders tegenover dat lied sta dan toen ik het voor het eerst opnam. Over andere opnamen was ik geheel niet tevreden. Er staan nummers op waarvan ik het origineel nog steeds geweldig vind, zoals Bridge of sorrow van Acoustic Motorbike. Maar ik wilde daar een akoestische versie van neerzetten met een akoestisch solo. En ik denk dat het werkt.”

Ik wijs hem op het gegeven dat er relatief veel songs van het album Salty heaven te vinden zijn. “Het is zeker niet mijn favoriete album, maar wel met enkele van de beste songs die ik heb geschreven. Ik zat toen bij Sony en er was een flinke zak met geld. Het werd opgenomen in de Abbey Road studio’s en ik werd daar volkomen overrompeld. Alle studiotechnische mogelijkheden werden gebruikt, waardoor de essentie van de songs werd ondergesneeuwd. Dat album is geheel overgeproduceerd.” In een oud interview vertelt Bloom: “Ik was in een vreemd land, ver weg van mijn vrienden. Het was in het pre-email tijdperk. De tijd nog van de brievenbus en de telefooncel.” Ik vraag hem of deze situatie soms nodig was voor hem om juist die liedjes te schrijven die hij moest schrijven. “Zeker. Ik zou nooit songs als Dreams in America hebben kunnen schrijven als ik die stap niet had gezet. Maar ik heb altijd liederen over ‘vertrekken’ en ‘achterlaten of verlies’ geschreven. Het is een bekend gegeven voor Ieren. Wanneer ze hun land verlaten ontdekken ze ineens een groot gemis en hun liefde voor Ierland. Dat geldt ook voor mij. Maar vanwege werk moet ik veel het land uit.”

Later in het optreden refereert Bloom aan dat verschijnsel als hij de song Tribe introduceert. “Ieren, totaal verschillend van elkaar in denken en doen, voelen dan ineens dat ze allemaal tot dezelfde stam behoren.”

Luka Bloom had met terugkerende pozen last van tendinitis. In 2004 speelt de aandoening hem zoveel parten dat hij nauwelijks gitaar kan spelen. Hij neem het grootse album Before sleeps comes op. Solo, slechts met Spaanse gitaar. “Ik was toen zowat 20 jaar continu aan het toeren. Het enige wat ik kon was thuis eenvoudige warme slaapliedjes spelen. Toen ontstond het idee om een ‘lullaby-album’ op te nemen. Ik vind dit een van mijn mooiste albums. Ik krijg veel reacties van fans dat ze dit een zeer waardevol album vinden. Kinderen gaan er mee slapen, ouderen of zieken vinder er troost of steun in. Misschien is het zo doorleefd omdat ik toen zelf behoorlijk ziek was. Het is een zeer intiem album, eerlijk, persoonlijk. Ik heb het ruw opgenomen in The Old MiIl in Naas in Kildare. Met zeer eenvoudige middelen hebben we alles in twee dagen tijd vastgelegd. Brian Masterson, die de mix en de productie heeft verzorgd, verdient alle waardering voor het werk en het uiteindelijke resultaat.”

In 2008 verscheen de dubbel dvd/cd-set The man is alive. Een documentaire -My name is Luka – gaat gepaard met twee liveshows en een cd met muziek daaruit. Eén show werd thuis bij Bloom in zijn huiskamer opgenomen, met vrienden, familie en kennissen als publiek. De zeer huiselijke, ontspannen sfeer komt uitstekend tot uitdrukking in de opnamen en de wijze waarop de muziek wordt gespeeld. De andere opname komt van een show in Dublin.

“Het was een heel interessant avontuur. Het oorspronkelijke idee was om slechts één concert te doen, dat in Dublin. Maar we hadden te maken met grote geluidstechnische problemen die we die avond zelf niet konden constateren. Uiteindelijk bleven we zitten met een dure opnamesessie waarvan we slechts een minuut of 35 konden gebruiken. We realiseerden ons dat niemand een uitgave doet voor een concert van slechts die omvang. Ik opperde het idee om een tweede voorstelling op te nemen, maar dan bij mij thuis. Totaal anders. Voor het publiek was dat een hele ervaring om de nummers uitgevoerd te horen worden in de ruimte waar ze gecomponeerd zijn. En we integreerden de Nederlandse documentaire. Maar het was een lange lijdensweg. Wat aanvankelijk een simpel idee was, bleek een marteling van twee jaar te worden.”

Uniek geluid

Luka Bloom foto: Marius Roeting

De al eerder genoemde unieke sound van Luka Bloom wordt vooral gekenmerkt door zijn gitaarstijl. Hij speelt in de open stemming, maar gebruikt veelvuldig volle, wijdse akkoorden. De klank is gemanipuleerd door diverse geluidsapparatuur. Hij ontwikkelde dit geluid rond 1986 en werkte het verder uit. Velen waren of zijn op zoek naar het geheim van dat geluid. Uw verslaggever ziet een gouden toekomst voor New Folk Sounds. Bloom is zeer verguld  met de aandacht van ons gespecialiseerd muziektijdschrift. Hij steekt zijn bewondering voor het doorzettingsvermogen om zo’n tijdschrift in stand te houden meerdere malen niet onder stoelen of banken. “Gelukkig dat dit soort bladen nog bestaan.” Ik ruik mijn kans en vraag hem daarbij om enige support. Ik bied hem zelfs een gratis jaarabonnement aan, wantals hij nu hét geheim van zijn specifieke Luka Bloomgeluid aan ons verklapt, stromen de nieuwe abonnees vanzelf binnen. “Er is helemaal niks geheimzinnigs aan. Het is wel grappig die speurtochten. Ik heb het meegemaakt dat jonge gastjes die gitaar leerden spelen na afloop van een concert naar het mengpaneel kwamen en met hun mobieltjes alle instellingen op de tafel vastlegden. Zelfs naar het toneel liepen en alle instellingen van mijn pedalen noteerden, de versterker en de gitaren fotografeerden. En dan ondervroegen ze mij. Mijn antwoord is simpel. Ieders geluid moet iets individueels en uniek hebben. De sound evolueert met mijn persoonlijkheid, met mijn leeftijd en songs. Het verandert verdurend. Soms is dat klein en simpel, andere keren omvangrijker. Er is geen magische truck of een geheim. Ik gebruik geen dure gadgets. Ik heb geen verborgen effecten. Het is een combinatie van de stemming van de gitaar, hoe ik hem bespeel, hoe ik de parameters van de gitaarversterking instel en een goede samenwerking met mijn geluidsman. Het toepassen van een laag basgeluid in mijn sound geeft een enorme diepte. Het was heel lastig om dit alles over te brengen op de Spaanse gitaar. Dat instrument heeft een heel andere karakteristiek van zichzelf. Maar ik heb een manier gevonden om daarmee om te gaan. Het is perfect om er ballads mee te spelen. Het heeft een diepe, warme klank. Ik heb nu de mogelijkheid om de juiste gitaar te kiezen bij de juiste song. Voor het meer agressievere werk kies ik voor de ‘Blue’.

Luka Bloom is Ier, maar zijn muziek is niet traditioneel. Hij speelt geen jigs en reels en op een enkele uitzondering na geen overgeleverde liederen. Toch is zijn antwoord op de vraag of hij Ierse muziek speelt stellig. “Ik ben een Ier, ik schrijf liedjes en ik woon in Ierland. Uiteraard ben ik beïnvloed door muziek vanuit de hele wereld, maar dat is universeel. Het maakt niet uit waar je vandaan komt. Zo’n dertig jaar geleden waren die invloeden nog beperkt tot Amerikaanse en Britse. Nu is dat mondiaal. Maar dat maakt mij niet minder Iers.

‘I’m an Irishman who lives in the world’.”

In februari is Luka Bloom volop te bewonderen in theaters in het hele land als onderdeel van de reizende Twee Meter Sessies show van Jan Douwe Kroeske. Voor meer informatie raadpleeg onze bladagenda en de online agenda op onze website.

www.lukabloom.com

http://www.rbergholz.net

Video ingesloten

Saints & tzadiks
(World Village 468089 / Harmonia Mundi)

Op Wonder Wheel, een cd van enkele jaren geleden waarop The Klezmatics liederen van Woody Guthrie brachten, zong de Ierse Susan McKeown mee. De samenzang van McKeown met Sklamberg, zanger en accordeonist bij The Klezmatics, viel zo erg mee dat beiden verder samenwerkten. De vrucht hiervan is de cd Saints & tzadiks die een onwaarschijnlijk welgekomen schijf is. Dat Jiddisch en Gaelic zo goed samen konden klinken had wellicht niemand kunnen vermoeden maar het resultaat bewijst het. Ik heb die cd van de eerste tot de laatste noot met stijgende verbazing beluisterd. Wat een mooie liederen en wat een prachtige samenzang. Ik haal één voorbeeld aan. Het nummer Prayer for the dead is een samenbrengen van drie liederen: het bekende Johnny I hardly knew ye, het Jiddische Kh’bin oysgeforn felder, velder oy vey! en het gebed Deus meus audiuva me. Gedurende ruim zeven minuten vloeien deze verschillende songs in elkaar over maar je zou willen dat het nog langer duurt. Het is een prachtig vredeslied geworden. Op radio zal je zo’n lang verhaal helaas niet te horen krijgen. Schaf je dus die cd aan en geniet. Geniet ook van de elf andere nummers die vaak speelser klinken dan Prayer fot the dead. Engels, Jiddisch en Gaelic: een vreemde combinatie zal je denken. Maar oh, zo mooi!

If it wasn’t for the Irish and the Jews
(Compass Records 7 4525 2 / Music & Words)
Alle tracks beluisteren

If it wasn’t for the Irish and the jews is waarschijnlijk het meest Ierse album van de afgelopen jaren. Dat zullen de dromers die alleen mistige groene weilanden kennen, de conservatievelingen die nog bij de wilde rovers zweren, of de pubgangers die vermoeden dat sessies het enige is dat naast Guinness drinken in de lokaliteit hoort, in het geheel niet met mij eens zijn. Maar wie verder kijkt dan zijn neus lang is, of liever met de oren open luistert en ogen open leest in het bijgeleverde tekstboekje kan er niet onder uit. Want het Iers zijn druipt uit elke porie van dit album. Ook muzikaal, al staan hier de fiddles, de uilleann pipes, de whistles en whiskeystemmen niet centraal, overheersen geen jigs en reels, hornpipes en marches. Mick Moloney kiest voor de begeleiding van zijn songs voor wat je zou kunnen omschrijven als een Keltisch kamerensemble. Daarin vind je wel begeleiders als John Doyle (gitaar), Joannie Madden (whistles, fluit), Billy McComiskey (accordeon), Anthene Tergis (fiddle), maar zeer zeker ook Vince Giordano & The Nighthawks, een blazersensemble. Een terechte keuze, want Moloney bewerkt op dit album louter composities uit de hoogtijdagen van Tin Pan Alley tot en met de Vaudeville. Grote hits zitten daarbij, zoals de titelsong, There’s a typical Tipperary over here, ’t was only an Irishman’s dream, I didn’t raise my boy to be a soldier. Alle songs hebben een Iers-Joodse connectie. In het cdboekje staat zeer gedetailleerd beschreven hoe en op welke manier de samenwerking tot stand kwam. De Ieren beheersten het entertainment circuit rond aanvang 20^e eeuw, maar de nieuwe emigratiegolf met Oost Europeanen –en vele joden onder hen- bracht concurrentie. In plaats van tegen, ging men met elkaar werken. Ieren veranderden hun naam en andersom vanwege een betere ingang in het circuit. En masse werden songs geschreven waarin de roots werden blootgelegd, vol humor, doorspekt met zelfspot en cynisme. Zoals de zinsnede ‘zelfs het geld is hier groen’ uit There’s a typical Tipperary over here. Historisch verantwoord is deze uitgave zonder meer, maar muzikaal is het evenzo puur genieten. Zet je over het stereotype beeld van ‘Ierse’ muziek heen en geniet van deze fraaie cd.

Reken er maar op dat er iets verschijnt dat je herinnert aan onze tijd hier

Iers/Amerikaanse formatie Solas

“Toen we begonnen hadden we geen enkele verwachting. We vonden het prettig om met elkaar te musiceren. We wisten dat het geluid dat we produceerden en de energieke benadering afweek van het geijkte in die tijd. We hadden geen plannen voor een vervolgalbum. Om veertien jaar later nog steeds bezig te zijn is voor ons net zo verrassend als misschien voor anderen. Gaandeweg zijn we nieuwe richtingen en een nieuw geluid gaan uitproberen. Dat is een natuurlijk proces. Je wilt je als muzikant verder ontwikkelen en leren van je omgeving. Ook al spelen we Ierse muziek, we worden door allerlei invloeden geïnspireerd. Dat sijpelt in onze muziek door. We wilden niet telkens een zelfde soort album maken. Dat heeft misschien sommige van onze fans teleurgesteld, maar voor ons was het belangrijk om telkens te zoeken naar de juiste weg, onszelf uit te dagen en niet te rusten op onze lauweren. De kracht van die eerste albums was de energie die we in de uitvoeringen stopten en die we ook op de cd konden vastleggen. We stapten ongeremd de studio in. Johnny Cunningham was onze producer. Daarmee hebben we ongelooflijk geluk gehad. Hij gaf ons vertrouwen en fungeerde als een gids, gaf de juiste tips en begeleidde ons in het proces naar een zelfstandige band.”

De titelloze eerste Solas cd verscheen in 1996 met Seamus Egan (fluit, whistles, nylonsnarige gitaar, uillean pipes, bodhran, mandoline, tenor banjo), John Doyle (gitaar, bouzouki) Winifred Horan (fiddle), John Williams (accordeon, concertina) en zangeres Karan Casey. Men kende elkaar van sessies in New York. Doyle en Egan speelden eerder samen in de formatie Chanting House en Horan maakte deel uit van Cherish the Ladies. Casey studeerde jazzmuziek in New York, maar liet haar Ierse roots gelden in de pubs bij sessies. Het eerste officiële optreden vond plaats in 1995 in Washington DC. Solas brengt een uitgebalanceerde mix van gedreven instrumentals en fraaie songs, zowel in Gaelic als in het Engels. Een jaar na het debuut verschijnt Sunny spells and scattered showers. Daarop is Vanished like the snow de eerste niet traditionele song die Solas opneemt. Het lied van Sidney Carter is sterk aan de traditie gelinkt. Nog een jaar later volgt The words that remain. Mick McAuley (button accordion, concertina, low whistle) is de vervanger van John Williams. Belangrijker wellicht is de koersbepaling in muzikaal opzicht. Naast de bewerkte traditionele instrumentale tunes en eigen gecomponeerde melodieën, richt Solas zich meer en meer op het aanpassen van eigentijdse liederen. Woody Guthries Pastures of plenty, Peggy Seegers Song of Choice en John Spillane’s Sriad an Chloig krijgen een plekje. Tevens introduceert men gastmuzikanten als Iris deMent en Bela Fleck. Die lijn wordt op latere albums voortgezet en het concept vervolmaakt.

“Na de eerste albums waren we toe aan het bewerken van materiaal van buiten de Ierse traditie. Allereerst kwamen we uit bij de Amerikaanse liederenschat. Die is behoorlijk beïnvloed door de Ierse traditie. We hebben nooit de intentie gehad strikt binnen traditionele kaders te blijven. Het gegeven dat een lied traditioneel is, maakt het nog niet direct bruikbaar. Het selectiecriterium is dat het voor ons een goed lied moet zijn, waar het ook vandaan komt. Als we er maar iets van onszelf in kunnen leggen. Het moet goed klinken, iets te zeggen hebben of een goed verhaal bevatten. Je moet het lied tot z’n recht kunnen laten komen door de juiste benadering, aanpassingen en arrangementen. En het moet bij de zanger passen. We hebben veel songs opgenomen die nooit zijn uitgebracht. Soms is het resultaat niet wat je er in het begin van verwachtte. Dat kan een lied zijn dat je heel graag wilt doen. Het keuzeproces wat we in het repertoire opnemen is heel democratisch. We brengen allemaal materiaal in en gaan aan de slag om te ontdekken of we er iets mee kunnen. Bij het maken van een album vallen nummers af en worden nieuwe tunes geschreven of gezocht die passen binnen het geldende concept. Dat kost tijd, vraagt geduld en een dikke huid. Meestal zijn we het wel met elkaar eens over de definitieve keuze. De nieuwe, eigentijdse songs komen van een breed scala componisten. We werken niet met vaste schrijvers, maar hebben inderdaad wel aardig wat nummers van Antje Duvekot opgenomen. Zij is een zeer begaafde singer-songwriter. Op een of andere manier passen haar songs goed in het repertoire van de groep. Een doelstelling voor de toekomst is het zelf schrijven van liederen. Er zijn enkele liedjesschrijvers in de groep, maar we moeten dat verder uitdiepen en ontwikkelen. Het maximale is er nog niet uitgehaald.”

Veranderingen

Solas live (Egan, McAuley)

“Ze moeten veeleer avontuurlijk zijn en over een grote dosis geduld beschikken. We hebben het geluk gehad dat vrijwel iedereen in Solas meerdere instrumenten bespeelt of kan zingen. Dat is van wezenlijk belang wanneer het op arrangeren aankomt. Het geeft verfijningmogelijkheden in het geluidsspectrum. Daarnaast zijn onze sidesmen John Anthony en Chico Huff (bas) belangrijk. John heeft op alle albums, behalve The edge of silence meegespeeld, opnames en/of de mix verzorgd. Hij is voor een groot deel verantwoordelijk voor de definitieve sound van de groep. We zouden graag standaard met hen willen werken. Vaak is het financieel en qua agenda niet mogelijk. Indirect is Mick Moloney zeer belangrijk voor Solas. Mick is een monument voor de Ierse muziek in Amerika. Hij heeft meer dan wie dan ook Ierse muziek en de Ierse cultuur in de US gepromoot. Ik durf gerust te stellen dat zonder hem het muzikale landschap er anders uit zou zien. Voor mij persoonlijk is Mick een zeer bepalend persoon. Ik ben opgegroeid in Ierland en hoorde zijn muziek op de radio en op platen. Hij was de reden waarom ik banjo en mandoline ben gaan spelen. Toen mijn familie terug van Ierland naar Philadelphia verhuisde, ontmoette ik hem daar in 1980. Hij was begin jaren zeventig naar de US geëmigreerd. Hij nam me min of meer onder zijn hoede en ik woonde een groot deel van mijn jeugdjaren in zijn huis. Hij gaf me de ultieme opleiding. Allerlei muzikanten kwamen langs als ze in de stad speelden en er waren fantastische sessies. Als jonge, beginnende muzikant kon ik me geen betere leerschool wensen.”

Reünie
In Philadelphia, de thuishaven van zowel Moloney als Egan, werd de cd Reunion opgenomen.

Behalve in geluid werd het concert ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de groep ook op film vastgelegd. De cd en dvd bevatten een doorsnee van het Solas repertoire uit die afgelopen tien jaar. Ook alle ex-leden leveren hun bijdragen, zelfs de vaste studiomuzikanten als John Anthony, Chico Huff en drummer-percussionist Ben Wittman,en ook componiste Antje Duvekot. Het geeft aan dat Solas een grote familie is. De live versies van de nummers van de eerste cd met Williams, Doyle en Casey klinken haast nog levendiger dan de originele studio-opnamen. De opnamen werden, bewust zo blijkt, vastgelegd in de Indre Studios. Geen dure concertzaal of een opgesmukt theater, maar een grote zaal waarin een podium is gebouwd met losse stoelen en banken daarvoor. Achterin de zaal nipt een deel van het publiek aan –waarschijnlijk- een Guinness.

“Nee, er was geen bar, maar dat was geen gek idee geweest. Door het op deze manier te doen, ontstond een intimiteit die we nooit hadden kunnen bereiken in een theatersetting. Ik wilde geen pure concertfilm, maar iets dat meer liet zien dan louter een optreden. De plek en de ruimte, de interviews en de ‘achter de schermen’ opnamen maken het allemaal veel interessanter en geeft een meerwaarde. De intimiteit komt ook naar de kijker over hoop ik.” Egan komt uit Philadelphia, al werd hij geboren op het groene eiland. Horan resideert in New York, terwijl McAuley, McElholm en de zangeressen uit Ierland komen. Solas is een mengeling van Ieren uit het nieuwe land en Ieren van de Shamrock shores. Dat lijkt logistiek geen enkel probleem en muzikaal al helemaal niet.

“Het feit dat de helft van de groep gesetteld is in Amerika en de rest in Ierland woont, is nooit een belemmering geweest. Het heeft wel een praktische beperking, omdat je niet om de haverklap even langs kan komen. Het vergt planning. Aan de andere kant zien we elkaar voor langere tijd tijdens de tournees. Misschien zien we elkaar wel te veel! Voordat we de studio ingaan, komen we tijdig bij elkaar om te repeteren. Dat geldt eveneens voor een lange toer. Het heeft op die manier altijd goed gewerkt. Ik geloof niet dat er een aanwijsbaar verschil bestaat tussen Ierse muziek uit Amerika en die uit Ierland zelf. Als er al een verschil is, dan kan je dat toeschrijven aan de individuele interpretatie en benadering van de uitvoerder(s). Niet aan de plek van herkomst. Er bestaat juist veel variatie in Ierse muziek binnen elke setting. Dat is de kracht van de muziek. Het beschikt over de mogelijkheid zich overal in te nestelen en toch zijn identiteit te bewaren. Het is een van de grondredenen waarom het zo vitaal en relevant blijft.”

Nieuwe activiteiten

Solas (Maireadh Phelan)

We moesten drie jaar wachten op For love and laughter, de opvolger van Reunion. Debet daaraan is de wisseling van opnieuw de vocaliste. Het is even wennen aan het nieuwe stemgeluid. Maireadh Phelan heeft haar eigen karakteristiek, net als haar voorgangers Karan Casey en Deirdre Scanlon. Ze klinkt nog niet echt voluit op haar cd debuut, maar een fraaie uitvoering van het door ooit door Dylan bewerkte Seven Cursus bewijst dat Phelan behoorlijk wat in haar mars heeft. De cd kent nog bijzondere uitvoeringen van Ricky Lee Jones’ Sailor song, opnieuw een compositie van Antje Duvekot, enkele Gaelic songs en opvallend veel eigen instrumentals. De samenwerking met Phelan is kennelijk goed bevallen. Dit interview vond plaats tussen de opnamen voor een volgende Solas cd waarop Phelan opnieuw de leadvocals voor haar rekening neemt. “Deirdre vond het tijd om wat anders te gaan doen. Ze heeft een behoorlijke periode met Solas gezongen. Ze had de moeilijke opdracht destijds om iemand als Karan Casey op te volgen, maar ik vind dat ze dat fantastisch gedaan heeft. Mick McAuley stelde Mairead voor die hij kende van sessies in Kilkenny. Zij studeerde in de gezondheidssector op Trinity College en we wisten niet of het voor haar mogelijk was om zich bij ons te voegen. Gelukkig viel dat in te passen. Ook voor ons is dit spannend en een nieuwe uitdaging. We moeten haar benadering van songs nog beter leren ontdekken. We zijn bezig met de opnamen en ze heeft daar een buitengewone prestatie geleverd. Hoe dan ook, het is moeilijk als je leadzanger de band verlaat. Hun stem wordt geïdentificeerd met de groep en de groep wordt met die stem verbonden. We mogen niet klagen over de zangeressen die we hebben gehad. We geven Mairead alle ruimte om haar eigen stijl en aanpak uit te werken. We willen geen kopie van wat de anderen hebben gedaan. Sommige songs uit het oude repertoire kunnen we nog doen, maar niet allemaal.”

Egan produceert het nieuwe Solas album, net zoals een projectalbum met onder meer Karan Casey en Aoife O’Donovan, dat eveneens komend jaar zal verschijnen. In de afgelopen jaren produceerde hij albums van o.a. Duvekot en componeerde enkele soundtracks voor onafhankelijke films en documentaires. Zijn laatste soloalbum stamt al uit de vorige eeuw en de nieuwe zit er al jaren aan te komen. “Elk jaar zeg ik ‘volgend jaar’, maar het ziet er naar uit dat het dit keer bewaarheid wordt.” Nog een laatste vraag die ons al een tijdje bezighoudt. Een opmerkelijke track op Another day is Winifred Horans Highlights of Holland. Ze componeerde het naar aanleiding van een driedaags verblijf in Vlissingen op het tweede Celtic Night Festival. Maar wat zijn nu die highlights? Ietwat cryptisch en met een glimlach antwoord Seamus Egan: “Als we dat nummer in de US spelen wil het publiek dat ook graag weten! Ik weet niet waar zij of wij dit keer mee komen. Maar reken er maar op dat er iets verschijnt dat je herinnert aan onze tijd hier.”