ZeMe – Visuma Vizosa Tumsa

Visuma Vizoša Tumsa
(CPL-Music, CPLO33)

ZeMe betekent in de Letse mythologie letterlijk ‘Moeder aarde’, en wordt gevormd door een experimenterend duo dat zich, niet toevallig, sterk laat inspireren door de mythologie. Laima Jansone wordt beschouwd als de koningin van de kokle, de Estse variant van de Finse kantele. Ze vond een soulmate in de DJ-kampioen Monsta (Uldis Cirulis), toonaangevend inzake draaitafels en elektronica.
Melodieën halen ze uit de rijke erfenis van de Letse tradities die ze vervolgens te lijf gaan met technologie en een wisselwerking van vrije improvisatie en live looping. De meditatieve klanken die inherent zijn aan de kokle gaan hierbij voortdurend de interactie aan met het expressieve scratching van Monsta. Zo komen zachte geluidsbriesjes samen met stormachtige grooves, alsof twee complementaire geesten zich verenigen om de universele aardse spanningsvelden uit te drukken.
Dit album vormt hun debuut. Sommige nummers zijn nagelnieuw, andere vormden reeds onderdeel van liveconcerten. Laima gebruikt zowel akoestische als elektrische kokles, terwijl heel wat elektronische klanken zorgvuldig uitgeboetseerd werden vanuit de klanken uit de natuur en allerlei huishoudelijke toestellen. Hier en daar weerklinkt ook de contrabas van Toms Poišs, onder meer solerend in de opener Saullēkts (‘zonsopgang’), een nummer waarin de nachtelijke stilte plaats ruimt voor het toenemende geluid van elke dag. Conform aan veel Baltische muziek hangt hier evenzeer een donkere sfeer, hoewel er nooit complete duisternis heerst. En zelfs de Miglas vāli (‘De rollende mist’) ook iets speels te hebben.
De opzet vertoont vaak veel verwantschap met het werk van Andreas Vollenweider. Teruggrijpen op de traditie doen ze zeker met Bumbulēt waarin ze de legendarische stem van Karline Puravina, vanuit archiefopnames uit 1968 nieuw leven inblazen. Liefhebbers van rootsmuziek die mee aangestuurd wordt door ‘kunstmatige’ bijklanken komen zeker volop aan hun trekken in Velu dziesma (‘Het lied van de voorouders’), waarin onder meer de sjamanen tot leven gewekt worden. Een wat mij betreft geslaagd mengsel van hedendaagse en traditionele muziek, ernst en blijdschap, domestiek en ontembaar.